DE FAMILIE BERNADETTE: Michaël Baza (°1969)

In de reeks 'De Familie Bernadette' brengen we het verhaal van 100 jaar leven in de sociale tuinwijk Sint-Bernadette (1923-2023) aan de hand van getuigenissen van volbloed Bernadettes. Hierbij het verhaal van Michaël Baza, kind uit een groot Frans-Algerijns nest, maar vooral ook kind van de Bernadettewijk, opgetekend door Raconteur Robin Zenner.

Michaël woont al zo’n 45 jaar onafgebroken in de Bernadettewijk. Midden jaren 1970 verhuisde hij als zevenjarig jongentje met zijn gezin naar de wijk en is er nooit meer weggegaan. Het is dan ook met veel spijt dat hij, als een van de laatste inwoners, begin 2022 zijn koffers pakte.

Integratie

Nochtans verliep de integratie initieel niet zonder slag of stoot, herinnert Michaël zich. Als kinderen van een Algerijnse vader en Franse moeder hadden hij en zijn 3 broers en zus het in die beginjaren niet gemakkelijk. Ze waren de eerste familie van vreemde origine in de wijk en werden best wantrouwig bekeken. Achteraf kan Michaël er wel om lachen. “We werden al eens uitgedaagd en soms werd er zelfs gevochten. Op die manier heb ik Mario, nog altijd mijn beste vriend, tijdens een (onschuldige) vechtpartij leren kennen.” 

Ook Michaëls vader, Abdullah Baza, moest zich in die eerste jaren extra hard bewijzen. Trots toont Michaël ons enkele arbeidskaarten van zijn vader. "In die tijd kregen mensen van vreemde origine niet zomaar een verblijfsvergunning; je diende aan te tonen dat je al minstens 5 jaar in België werkte. Mijn vader heeft vele jaren gewerkt als meestergast in meerdere Gentse textielfabrieken: bij Fabelta in Zwijnaarde, in een textielfabriek aan de Nieuwevaart en tot slot bij Alsberge-Van Oost. Dankzij zijn goede band met de secretaris-generaal kwam hij in aanmerking voor een sociale woning in de Bernadettewijk.”

De kracht van een exotische keuken

Terwijl zijn vader door hard te werken het vertrouwen van de Bernadettegemeenschap won, waren het de kookkunsten van mama Baza die andere families in de wijk overstag deden gaan. “Vroeger liet iedereen in de wijk zijn deur gewoon open staan, de mensen kwamen constant bij elkaar over de vloer. De exotische geuren van de Algerijns-Franse keuken van mijn moeder maakten velen nieuwsgierig. Iedereen kwam na verloop van tijd wel eens piepen en uiteindelijk mee-eten”, glundert Michaël nog steeds na. 

“De eerste tien jaar dat we er woonden, waren we de enige familie van vreemde origine in de wijk. Maar doordat we al snel even plat Gents spraken als de rest van de Bernadettes, was onze huidskleur na verloop van tijd geen issue meer.” Midden jaren ’80 kwam er een nieuwe generatie Turken en Marokkanen in de Bernadettewijk wonen. “Mijn vader maakte de nieuwkomers wegwijs in de wijk. Velen werkten ook in de Gentse textielfabrieken, onder de leiding van Michaëls vader. “De Belgen wilden niet langer het vuile werk in de textielfabriek uitvoeren”, zegt Michaël daarover.

Huisvesting

Later zijn er nog drie kinderen geboren, waardoor het gezin Baza in totaal met zo’n tienen in een klein tuinwijkhuisje woonde. “Dat was best gezellig, zo tupe tegoare. De vijf jongens in een slaapkamer en de 3 meisjes in een andere.” We hadden nog geluk dat we een badkamer hadden. Sommigen huisjes hadden geen badkamer en de mensen gingen zich dan gaan wassen in de school, naast ons huis. Elk huisje had in die tijd ook een waterput en een kelder”, herinnert Michaël zich.

Vrije tijd

In het Novacentrum werden er geregeld activiteiten georganiseerd voor jong en oud. De dekenij speelde hier een belangrijke rol in. Samen met de Rode Valken organiseerde ze kampen voor de kinderen van de wijk. Michaël: “Eerst ging ik mee als lid en later ook als leider. Ik herinner me nog enkele toffe kampen in de zomervakantie in Durbuy. Ik had ook enkele kameraden in de majorettegroep van de wijk. Zij traden onder meer op tijdens de jaarlijkse kermis in de zomer op het voetbalveld.”

Familiegevoel

“De Bernadettewijk bestond uit verschillende grote families die de boel bijeen wisten te houden”, licht Michaël toe. Zo waren er de families de Smul, Van de Sompel, Verschueren, Reynebeau,… In feite was heel de wijk ook één grote familie. Iedereen kende iedereen en we hielpen elkaar door dik en dun. Had iemand plots opvang nodig voor de kinderen, ontbrak je tijdens het koken een bepaald ingrediënt of moesten de kinderen ergens heen worden gevoerd? Hier kon je altijd op een van je buren rekenen.” 

Tegelijk beseft Michaël dat een hechte burengemeenschap geen evidentie is. “Zoiets bouw je niet zomaar opnieuw op. Daarom vind ik het echt spijtig dat iedereen hier moet verhuizen. In plaats van de mensen samen te brengen worden ze uit elkaar gedreven. Het sociale contact met de anderen ga ik echt missen.”

Portret: Bernadette Vandevelde