De zomer van de Neptune - Frank D'Oosterlinck (°1942)

“Velen onder ons waren clubzwemmers of waterpolospelers, we hielden van het water. Dat moest ook, want in de Neptune klopten we dagen van 10 uren, onafgebroken van 15 mei tot 15 september. Met 3 redders. Maar dat ging: we waren jong hè!”

Buiten is het amper 3 °C, en toch verschijnt Frank D’Oosterlinck in bloot bovenlijf aan de voordeur wanneer we enkele van zijn oude Neptunus-foto’s komen ophalen. Voor de gewezen waterpolokampioen, oud-redder in het gros van de Gentse zwembaden en waterrat tout court, is de kou geen vijand, maar een vriend. Na decennia van meer tijd in het chloor te hebben doorgebracht dan erbuiten, voelt die blote bast nog steeds aan als een vertrouwd uniform. 

Het maakt ons meteen benieuwd hoe iemand het zwembad als vaste biotoop kiest. “Dat komt door mijn vader, die ook als waterpolospeler actief was”, steekt Frank van wal. “Al op jonge leeftijd troonde hij me mee naar badhuis Van Eyck waar ik heb leren zwemmen. Als 11-jarige kwam ik via de Gentse Zwemvereniging bij het waterpolo terecht.” Niets deed vermoeden dat Frank zou uitgroeien tot een van de langst spelende waterpolo-spelers ooit, want pas in 2010 – na 55 jaar (!) – hing hij zijn zwembroek aan de haak. Frank: “Ik bewaar de mooiste herinneringen aan die tijd … Verschillende keren heb ik deelgenomen aan het Belgisch en Europees Kampioenschap, met als klap op de vuurpijl de Olympische Spelen in Rome in 1960 en in Tokio in 1964. De sfeer in Tokio was ongelooflijk: de allerbeste atleten ter wereld kwamen er samen, ik heb me daar geweldig aan opgetrokken.”  

Topscoorder tijdens Olympische Spelen in Tokio

Frank werd op verschillende tornooien gelauwerd als topscoorder, zelfs tijdens de Olympische Spelen in Tokio. “Dat komt, denk ik, omdat ik altijd een allround speler ben geweest”, verklaart Frank. “Bij de nationale ploeg bewaakte ik niet alleen het doel, maar was ik evengoed verdediger, spelverdeler, spits. Voor mij deed dat er niet zoveel toe: de passie voor waterpolo was zodanig groot, die sport vormde zo’n essentieel deel van mijn bestaan dat ik op elke plaats het beste van mezelf gaf. Dat ik over een uitstekende techniek beschikte, heeft beslist ook geholpen.” Daarbij bleek Frank een echt trainingsbeest, wellicht de reden waarom hij zolang tot op hoog niveau wist mee te draaien. “Dat klopt”, lacht Frank. “ ’s Ochtends baantjes gaan trekken voor ik naar mijn werk vertrok? Geen probleem. Nooit eigenlijk.”  

Van professioneel waterpolospeler tot redder in de Neptune

Zwemmen is zijn lang leven, het lag voor de hand dat Frank ook na zijn carrière als topsporter nog verder wou gaan in die richting. Al moet gezegd dat goed kunnen zwemmen zeker niet volstond. Frank: “Om redder te worden, moest je wel degelijk een examen afleggen: een schriftelijke toets, aangevuld met een bekwaamheidsproef, waarbij je onder meer iemand uit het sop moest halen, een pot boven water moest zien te houden, enz. Eenmaal geslaagd, werd je benoemd tot voltijds redder.”

In die functie ging Frank ook in de Neptune een tijdlang aan de slag. “In 1970 werd het zwembad nog privé uitgebaat”, schetst Frank. “Ik deed er het seizoen uit en toen de gemeente Wondelgem het in 1971 overnam, heb ik er nog 3 à 4 zomers gewerkt. De Neptune was in die periode een 50 meterbad, dat gefilterd werd met klaar water. Het had een ligweide om u tegen te zeggen en een cafetaria met groot terras. In die tijd zagen we ook veel van het uitgangsvolk van aan de Zuid en de Kuiperskaai richting de Neptune trekken. Het zwembad was ook op zondag open, wat massaal veel volk lokte. De cafetaria organiseerde ‘s avonds geregeld een bal populaire, met verlichte fonteinen die meedansten op het ritme van de muziek! Op sommige dagen kregen we wel 4.000 tot 5.000 man over de vloer. En ik moet zeggen: hoe meer volk, hoe minder zorgen. Alsof er meer sociale controle was: mensen kwamen in gezelschap en droegen zorg voor elkaar.”  

Kleine interventies

Tijdens zijn werk kreeg Frank gelukkig nooit echt te maken met dramatische situaties: “Ik heb nooit iemand van de verdrinkingsdood moeten redden. Meestal ging het om zwemmers die zich eens hadden verslikt of die in het diepere gedeelte in paniek waren geraakt. En iemand die panikeert, laat zich maar al te graag helpen. Er waren ook nooit toestanden zoals je die nu soms ziet, met politietussenkomsten en zo. De mensen gedroegen zich in die jaren. Er was meer discipline; ruzie of vechtpartijen kwamen niet vaak voor. Ook werden de meisjes niet lastiggevallen. Soms moest je iemand terechtwijzen, maar dat werd aanvaard.” De meest dringende interventies situeerden zich, verrassend genoeg, op de ligweide, waar iedereen op blote voeten rond liep. “Daar was het vooral een kwestie van erop toe te zien dat er geen glazen sneuvelden”, lacht Frank.   

Uit liefde voor het water

“De sfeer tussen de redders onderling viel al bij al goed mee”, herinnert Frank zich. “Er hing wel eens spanning in de lucht, maar doorgaans kwamen we echt goed overeen. Je mag niet vergeten dat je afhankelijk bent van elkaar. Bij een incident moet je blindelings op elkaar kunnen vertrouwen, net als bij de politie of bij de brandweer. De meesten deden hun job met veel inzet en discipline. Wie redder wil worden louter voor de job of het geld, die redt het niet. Velen onder ons waren trouwens clubzwemmers of waterpolospelers, we hielden van het water. Dat moest ook, want in de Neptune klopten we dagen van 10 uren, onafgebroken van 15 mei tot 15 september. Met 3 redders. Elke dag opnieuw beschikbaar. Maar dat ging: we waren jong hè!”, lacht Frank. 

Exit openluchtbaden

De Neptune was het laatste openluchtbad in Gent dat de deuren sloot en tegen de vlakte ging. Dat betreurt Frank wel. “Het is vooral jammer dat er nu in onze stad geen enkel openluchtzwembad meer te vinden is. Vroeger waren er verschillende, maar in de loop der jaren geraakten ze allemaal overdekt. De waterpolotrainingen vonden vroeger altijd in openlucht plaats, weer of geen weer. En dat alles zonder wetsuit, hè, enkel met een zwembroek aan. Had het water maar een temperatuur van 14 °C, tant pis … Het koudste water waarin ik nog gespeeld heb was amper 11 °C ‘warm’. Wij waren echte ijsberen, jong! Maar dat is voorgoed verleden tijd …”  

Foto: Patrick Henry

Tekst: Katrien Bonne