Op vrijwilligerswerk staat geen leeftijd

Foto: Lisa-Marie Declerck

Henri (83)

Henri en Lisa Marie: hij een kranige tachtiger, zij een jonge vrouw. Beiden geboren en getogen in Ledeberg en met minstens één gemeenschappelijke passie: op vrijwillige basis werk maken van een betere wijk. Uit liefde voor de mensen. En voor Ledeberg. Een dubbelportret van de hand van Raconteur Margit.

Drieëntachtig jaar geleden, in 1934, werd Henri als oudste van zes geboren op een keukentafel in de Van Lokerenstraat. In die Van Lokerenstraat is hij, op enkele maanden na, altijd thuis geweest.

Henri: “Op zowat een mensenleven verandert de straat, de buurt. Ik heb het mogen meemaken.” Hij staat er een beetje versteld van dat je dat op het moment zelf eigenlijk helemaal niet beseft. Henri: “Dat doe je pas later, veel later. Toen ik klein was, was er op de ene hoek van de straat een Sarma en op de andere hoek een winkel van Delhaize. Geen warenhuizen zoals nu, maar gewone buurtwinkels. De helft van de straat waren winkels. Er was ook een café in de straat: Zwarte Lola." En nee, hij is er nooit binnen geweest. Of toch, misschien, één keer?

Henri: "Toen ik nog een kleine jongen was, bevond zich op de hoek waar nu bakkerij Aktief is, ook een bakkerij. Daarna werd het een pralinewinkel. Toen men er de appartementen bouwde werd er een benzinestation gezet. Moet je je voorstellen, benzinepompen, in het centrum! Mijn ouders hadden een slagerij. In die tijd waren er 3 slagers in de straat. Er werden geen hele beesten meer gekocht zoals nu. Mijn vader kocht een half beest of stukken ervan. De mensen aten niet elke dag vlees en echt goedkoop was dat ook niet. Ik kan me nog goed herinneren dat mijn vader tijdens de oorlog maar één dag per week vlees mocht verkopen. Dat betaalden de mensen met rantsoenzegels.

Ledeberg leeft! Maar Ledeberg leefde toen ook al, anders weliswaar, maar daarom niet minder en niet slechter. Er waren verenigingen zat en als er iets te doen was, kwamen daar gemakkelijk 200 mensen op af. Ik gaf vroeger regelmatig dia-reportages, telkens voor een volle zaal. Je draait mee in die mallemolen van het leven: kindertijd, schooltijd, studeren, werken, je leert je lief kennen, je trouwt, je koopt een huisje en opeens is daar de pensioenleeftijd. 

Eens in pensioen had ik de tijd niet om niets te doen. Ik was van plan om veel tijd in mijn hobby’s te steken, het draaide anders uit. Het begon met de voorzitter van Okra die me vroeg om in het bestuur te komen. In het bestuur doe je van alles: helpen organiseren, de zaal klaar zetten, mensen bezoeken en het bleef niet bij die ene vereniging. Van het een kwam echt het ander, zoals men zegt. Er volgden wekelijkse computerlessen voor de bewoners in het wzc De Vijvers. Daar was veel vreugde bij die mensen toen ze met de computer overweg konden. Vanaf nu konden ze mailen met familie en chatten.

Van daar ging het naar Home Emmaüs waar ik me inzet voor onze dove medemens. Sinds het dienstencentrum De Knoop zijn deuren opende, geef ik er een cursus Tiffany. En zo komt het dat ik een agenda heb om te weten wat en waar en wanneer. Tussendoor word ik gevraagd om activiteiten en festiviteiten in Ledeberg te filmen of foto’s te nemen. Eén keer per jaar, meestal in oktober, toon ik dat. Zo krijgen de mensen een terugblik op het voorbije jaar. Ook in de parochie doe ik dat. Toch belangrijk om te weten dat mijn vrouw Denise veel samen met mij doet, o.a. de computerlessen, en dat naast al haar eigen vrijwilligerswerk. En zo blijft een mens bezig."

En ik weet dat men nooit tevergeefs aan Henri zijn deur klopt. Wat men hem ook vraagt: van zodra het in zijn mogelijkheid ligt, doet hij het. Henri: “Vrijwilligerswerk. Men beseft het wellicht niet, maar men zou er vroeger mee moeten beginnen. Ik ben blij dat ik het doe. Ik ben zinvol bezig, andere mensen hebben iets aan mij. En eigenlijk zijn die activiteiten binnen het vrijwilligerswerk voor een groot stuk mijn hobby’s, dus twee vliegen in één klap voor mij. En door bezig te zijn voel ik mij niet oud. Trouwens, het stond onlangs toch in de krant dat mensen die vrijwilligerswerk doen langer jong blijven èn langer leven. Wat wil je nog meer?”

En weg is hij weer, op weg naar de volgende activiteit. Een rijzige, rechte figuur met vaste tred. Iemand die hem niet kent, vermoedt niet dat Henri een kranige tachtiger is. Ik maak in ieder geval een afspraak met Henri en zijn vrouw Denise voor een volgend verhaal. Want ik wil meer weten over het Ledeberg van toen en jij waarschijnlijk ook! 

Lisa-Marie

Anderhalf was ze, een ukkepuk van twee duim hoog, toen ze in Ledeberg kwam wonen. Ze kende de mensen in de straat vroeger dan haar ouders, wist wie waar woonde, wist later ook vlug waar hulp van welke aard nodig was.

Lisa-Marie: “Vrijwilligerswerk? Het werd me met de lepel ingegeven. Ik deed en doe hetzelfde als mijn ouders. Van in mijn kinderjaren hebben ze mij er bij betrokken. Vrijwilligerswerk is niks speciaals. Daar moet je niet mee wachten tot je in pensioen bent. Het maakt je leven veel gekleurder, boeiender, interessanter ook. Vrijwilligerswerk doe je niet enkel door je in te zetten in een vereniging of zo. Je kan dat op zoveel manieren doen, ook in je eentje.

Bij mij begint het met eenvoudige dingen zoals vriendelijk zijn tegen de mensen, een praatje slaan met een oudere buurtbewoner die in zijn/haar deurgat staat, een zieke helpen, iets oprapen dat op de grond valt,… Gewoon een beetje hulpvaardig zijn. Er zijn zoveel kleine dingen waarmee het kan beginnen. Toch denk ik dat het belangrijk is dat ouders en grootouders hun kinderen en kleinkinderen al vroeg bij hun eigen vrijwilligerswerk betrekken. Als kind kan je je inzetten op school door op te komen voor kinderen die gepest worden, kinderen die alleen zijn bij het spel te betrekken. Dat trek je door in het middelbaar. Je moet niet denken dat het als jongere altijd rozengeur en maneschijn is als je je inzet voor anderen. Je wordt door je medeleerlingen vlug als 'raar' bestempeld. Helpen bij het organiseren van een buurtontbijt waar een paar honderd mensen naartoe komen, daar moet je niet veel over vertellen. Je bent raar omdat je je daar mee bezighoudt, om bij oude mensen te zijn. Weten zij veel.

Bij zo een buurtontbijt leer je veel mensen kennen, ook jonge mensen en kinderen. En die mensen leren jou dan ook kennen. Als je ze achteraf ergens tegenkomt, zijn ze altijd vriendelijk of praten we een beetje met elkaar. Na het buurtontbijt, ook al ben je dan doodop, ben je blij omdat iedereen het zo goed vond, zo lekker, zo leuk. En telkens was ik fier dat ik eraan mee geholpen had, ja ook omdat ik zo liet zien wat ik kon. Ik kan nog een hele poos doorgaan over allerlei activiteiten waarbij ik mijn ouders hielp bij wat ze deden, bij wat ze konden doen door de steun van Wijk aan Zet, met de hulp van Buurtwerk.

Vrijwilligerswerk is ook dingen doen die een ander niet moet zien zoals een luisterend oor bieden of materiële hulp. Nu help ik als vrijwilliger in De Knoop, help ik mee bij Burenzorg, ben ik leesmama in de school, vervang ik of steek ik een handje toe bij Op stap met Nederlands, doe ik Samen Gentenaar,… Oudere mensen die achteraf op straat een praatje met je slaan, kinderen of jongeren die je in de bibliotheek tegenkomt en zeggen dat ze nu graag lezen omdat jij het hen goed leerde, anderstaligen die hun beste woordje Nederlands met je praten en je uitnodigen voor een feest,…

Het doet deugd. Je krijgt zoveel terug, zoveel vriendschap. Weet je, vrijwilligerswerk doe je eigenlijk niet alleen voor een ander, maar ook voor jezelf, want als je iets doet waar een ander beter van wordt voel je jezelf ook goed. Dan ben je blij. Dat is echt dubbel plezier. Dan ben je soms zelf fier op jezelf. Door je in te zetten in en voor je buurt maak je die buurt ook leuker en is het er aangenamer wonen. Er is geen anonimiteit of toch veel minder. Mensen leren elkaar kennen, weten wie wie is, weten welke kinderen van wie zijn,… Zo is niet alleen het huis waarin ik woon mijn thuis maar is de buurt waarin ik woon, is Ledeberg, ook mijn thuis.